Μορφές Ιδιωτικότητας

Τα περιθώρια για την επίτευξη της ιδιωτικότητας είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την κοινωνική διεισδυτικότητα στη σφαίρα του ιδιωτικού βίου. Η παράγωγος αυτή υποστασιοποιεί διαφορετικά την ιδιωτικότητα σε κάθε εποχή, κοινωνία και κοινωνική συνθήκη. Στην πάροδο του χρόνου η ανάγκη για ιδιωτικότητα καλύπτεται με διαφορετικά μέσα-αντίμετρα -συνήθως- στη σκιά της τεχνολογικής εξελίξης. Η έρευνα του πεδίου είθισται να διακρίνει τα ζητήματα ιδιωτικότητας ανάλογα με το μέσο-φορέα ιδιωτικότητας. Με αυτό τον τρόπο εντοπίζονται και αναδύονται οι μορφές ιδιωτικότητας (aspects of privacy) που θα αναφερθούν παρακάτω.

Στη βιβλιογραφία, τα παλαιότερα ζητήματα ιδιωτικότητας αφορούν την εδαφική ακεραιότητα. Στα τέλη του 19ου αι. το «δικαίωμα να μένεις μόνος», όπως το αντιλήφθηκαν οι Brandeis και Warren, αντικατόπτριζε την ανάγκη για εδαφική ιδιωτικότητα (territorial privacy), δίνοντας νομική υπόσταση στο συλλογικό φαντασιακό του «my home is my castle».

Αρκετά αργότερα, με την αύξουσα χρήση του τηλεφωνικού συστήματος κοντά στο 1930 γίνεται εφικτή η τηλεφωνική υποκλοπή. Τα ερωτήματα για την επέκταση της σημασίας της ιδιωτικότητας -από την εδαφική ακεραιότητα σε αυτή των τηλεπικοινωνιών (communications integrity)- απαντήθηκαν στη δίκη Olmstead εναντίων Ηνωμένων Πολιτειών (Olmstead v. USA) από τον -ανώτατο δικαστή πια- Brandeis. Η αμερικανική κυβέρνηση της εποχής, για την εφαρμογή της απαγόρευσης των ναρκωτικών ουσιών, χρησιμοποίησε τις τηλεφωνικές υποκλοπές ως μέσο για την συγκέντρωση πειστηρίων, τη στιγμή που οι πολιτειακοί νόμοι και τα συμβόλαια των τηλεφωνικών παρόχων δεν ανέφεραν κάτι σχετικό. Αν και το ανώτατο δικαστήριο υποστήριξε ότι η 4η τροπολογία του Αμερικανικού Συντάγματος αναφέρεται μόνο σε φυσική/εδαφική καταπάτηση της ιδιωτικότητας, ο Brandeis ερμήνευσε την ιδιωτικότητα στα συμφραζόμενα της εποχής. Υποστήριξε, δηλαδή, ότι η προστασία που παρέχει το Σύνταγμα στην ιδιωτικότητα του οίκου, επεκτείνεται και στην ιδιωτικότητα των τηλεπικοινωνιών (communications privacy).

Η ιδιωτικότητα του ατόμου και συγκεκριμένα του σώματός του, ή αλλιώς η σωματική ιδιωτικότητα (bodily privacy), καταπατήθηκε σοβαρά, όταν λίγα χρόνια αργότερα η ναζιστική ηγεσία αποφάσισε τον υποχρεωτικό ευνουχισμό και την εκτέλεση ιατρικών πειραμάτων σε μη αριανούς πληθυσμούς. Σήμερα, συζητήσεις για τη σωματική ιδιωτικότητα επανεμφανίζονται στην επικαιρότητα με τη συγκέντρωση γενετικού υλικού (DNA) πολιτών. Παράδειγμα μπορεί να αποτελέσει στη Μεγάλη Βρετανία, η εθνική βάση δεδομένων DNA και ο τρόπος με τον οποίο εξελίσσονται πλέον συλλήψεις και προσαγωγές.

Η συζήτηση για την ιδιωτικότητα -συγκεκριμένα για την πληροφοριακή ιδιωτικότητα (informational/data privacy)- ανεβαίνει στο προσκήνιο το ’60 και το ’70 όταν οι κυβερνήσεις ανακαλύπτουν την αυτοματοποιημένη επεξεργασία δεδομένων ως αποτελεσματικό μέσο για την καταλογράφηση πολιτών. Οι μνήμες, όμως, της χρήσης δημοσίων καταλόγων πολιτών από τους Ναζί στο 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο -ως μέσο εντοπισμού Εβραϊκών πληθυσμών στις κατεκτημένες πόλεις- οδήγησε πολλά ευρωπαϊκά κράτη στην απόφαση προστασίας τέτοιων δεδομένων μέσω της νομοθεσίας ή της νομολογίας.

Αναμφισβήτητα, η νομική προστασία της πληροφοριακής ιδιωτικότητας σε ένα τοπίο συνεχών τεχνολογικών αλλαγών, ελλοχεύει κινδύνους για την καταπάτηση του δικαιώματος και την προσβολή της προσωπικότητας του ατόμου με την προβολή ή τη χρήση προσωπικών δεδομένων. Η ανάγκη των ανθρώπων για την προάσπιση της ιδιωτικότητας οδήγησε πολλά κράτη στη θέσπιση νόμων προστασίας δεδομένων, οι οποίοι -σε μια προσπάθεια να κρατούνται ομόχρονοι με νέες τεχνολογικές πρακτικές- αναθεωρούνται συχνά.

Αν και ο πρώτος νόμος προστασίας δεδομένων πέρασε στο κρατίδιο της Έσσης στη Γερμανία το 1970, ένα από τα πρώιμα και σημαίνοντα δείγματα νομοθεσίας, που είχε σκοπό την εξασφάλιση της πληροφοριακής ιδιωτικότητας, ήρθε με τη δημιουργία του US Privacy Act το 1974. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα τελευταία 40 χρόνια συντάχθηκε μια πληθώρα νόμων που προβλέπουν την εξασφάλιση της πληροφοριακής ιδιωτικότητας. Ωστόσο, γεγονότα όπως η εξάπλωση του Παγκόσμιου Ιστού ή η «post 9-11» εποχή αποτελούν μια συνεχόμενη πρόκληση για την υπεράσπιση των σχετικών δικαιωμάτων.

Συγκεντρωτικά, παραθέτονται οι μορφές ιδιωτικότητας, όπως συναντώνται στην έκθεση του Electronic Privacy Information Center (EPIC) και της Privacy International:

  • Πληροφοριακή ιδιωτικότητα (informational privacy), η οποία περιλαμβάνει τη θέσπιση κανόνων που διέπουν τη συλλογή και την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως χρηματοπιστωτικές πληροφορίες, ιατρικά και κυβερνητικά αρχεία. Είναι αυτή η πτυχή την οποία αποκαλούμε και «προστασία (προσωπικών) δεδομένων».
  • Σωματική ιδιωτικότητα (bodily privacy), η οποία αφορά την προστασία του φυσικού εαυτού των ανθρώπων ενάντια σε επεμβατικές διαδικασίες, όπως γενετικοί και φαρμακευτικοί έλεγχοι ή σωματική ψηλάφηση.
  • Τηλεπικοινωνιακή ιδιωτικότητα (communications privacy), η οποία καλύπτει την ασφάλεια και την ιδιωτικότητα αλληλογραφίας, τηλεφωνικών συνδιαλέξεων, e-mail και άλλων μορφών επικοινωνίας.
  • Εδαφική ιδιωτικότητα (territorial privacy), που αφορά την οριοθέτηση ιδιωτικών χώρων, αλλά και χώρων όπως το περιβάλλον εργασίας ή η δημόσια σφαίρα. Η παρακολούθηση μέσω κυκλωμάτων τηλεόρασης (CCTV) και οι εξακριβώσεις στοιχείων, είναι ζητήματα που αφορούν την εδαφική ιδιωτικότητα. Μια σχετική μορφή ιδιωτικότητας, που αποκτά νόημα σήμερα με την εξέλιξη των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), αφορά στην τοποθεσία του ατόμου. Για την ιδιωτικότητα της τοποθεσίας (location privacy) θα γίνει αναφορά σε επόμενες αναρτήσεις.

Έχοντας κάνει μια περιγραφή των μορφών που έλαβε η ιδιωτικότητα στην ιστορική εξέλιξη, σε επόμενες αναρτήσεις θα σταθώ σε κάποιες από αυτές, στο πνεύμα της ευρύτερης κατανόησης της έννοιας.

Advertisements

~ από root στο 17 Αύγουστος, 2011.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: