Διακοπές στο χακί: η στρατιωτική κουλτούρα

Κουλτούρα σημαίνει οργάνωση της καθημερινής ζωής. Στο στρατό η δυνατότητα αυτο-οργάνωσης της καθημερινότητας είναι εξαιρετικά περιορισμένη, τείνει στην εκμηδένιση. Είναι προφανές: η ίδια η διαδικασία της στράτευσης είναι πράξη ετερονομίας, υποχρεωτική –σε κάποιο βαθμό τουλάχιστον– για το κοινωνικό υποκείμενο. Επομένως, αντί της οργάνωσης ενός σημαντικού τμήματος της ζωής του, ο στρατιώτης προσπαθεί να διασκεδάσει αυτή την αδυναμία οργανώνοντας μικροπράγματα (Kleinigkeiten des Alltags) γύρω από τα συναισθήματά του ή τις μικρές ιεροτελεστίες της καθημερινότητας: «απολαμβάνω τις Τετάρτες τα γεμιστά με ένα ποτήρι pepsi παραπάνω» ή «την ώρα της πρωινής αναφοράς σκέφτομαι την πρώτη μου κοπέλα, φλερτάρω υποθετικά μαζί της και ύστερα φαντάζομαι τα υγρά της χείλη· αν όλα είχαν γίνει διαφορετικά». Μη γελάτε. Αυτά τα πράγματα δεν είναι αστεία, σώζουν ζωές. Κι όταν το τέρας της ιεραρχίας με το γνωστό βίαιο τρόπο καταστρέφει ακόμα και τέτοιες στιγμές διάρκειας λίγων δευτερολέπτων, τότε τα πράγματα στον εγκλεισμό της μονάδας γίνονται ανυπόφορα, στοιχίζουν. Ωστόσο, η ζωή «εντός» έχει τόσα κοινά στοιχεία με τη ζωή «εκτός», που αν επιστρέψεις «έξω» μετά από λίγο καιρό σου μοιάζει κι αυτό για «μέσα».

Όπως και να ‘χει, παρακάτω παραθέτεται ένα απόσπασμα καθημερινής ζωής. Δεν είναι αναλυτικό, μιας και μπορούν να γραφτούν ολόκληρες σελίδες για κάποια πράγματα, είναι περισσότερο μια αυτόματη γραφή, ένα ασύνδετο σχήμα αναμνήσεων, εικόνων, ήχων, μυρουδιών και αγγιγμάτων. Διακόσιες εβδομήντα κάτι (270+) λέξεις ή φράσεις, καθεμία η δική της μικρή ιστορία μίσους. Όσες οι μέρες της θητείας, όσες οι ατέλειωτες στιγμές κάθε μέρας· κι ας πέρασαν όσο πιο εύκολα γινόταν, δηλαδή στην πιο προσιτή για μένα συνθήκη, δε λέει τίποτα· παραμένει μόνο θλίψη κι οργή για όσα βίωσαν και βιώνουν τόσοι άλλοι μαζί μου.

Γενικά

Αποδεκτή απλότητα, αναγκαστική λιτότητα και εγκώμιο στο λειτουργισμό. Πλαστικά φυτά, αταίριαστα χρώματα, χάρτινα τραπεζομάντιλα, κρύο φαγητό. Αυταρχισμός και πειθαρχεία: χρόνου, τόπου, θορύβου, φωτός. Ιεραρχία, παλαιότητα ή αρχαιότητα. Μυρωδιά σήψης και αποσύνθεσης. Γενικευμένη φθορά αντικειμένων και υποκείμενα του πραγματικά παλιού κόσμου. Διαρκής μεταφορά εμπορευμάτων στη δήθεν αυτάρκη μικρο-κοινωνία. Επιστροφή στη φύση, έλλειψη μητροπολιτικής σημειολογίας. Το λαϊτμοτίφ των συνθηκών επιβίωσης του περασμένου αιώνα, η αίσθηση στασιμότητας μετά τη 2η παγκόσμια ανθρωποσφαγή. Πιρούνια της UNRRA από το ’46, μάλλινες κουβέρτες του ’65. Αναφορές ανωτέρων στον πόλεμο βασισμένες, στην καλύτερη, στο θέαμα: full metal jacket, apocalypse now, platoon κλπ. Θαυμασμός στελεχιακού προσωπικού για την αμερικανική πολεμική μηχανή σε όλες τις εκφάνσεις της. Μίσος, προφανώς, για τον Κομμουνιστικό Κίνδυνο (ΚΚ). Εργαστήριο και εργοστάσιο ρατσισμών: φύλο, φυλή, θρησκεία, εργασιακός καταμερισμός. Χριστιανισμός και καλτ: «η αγία βαρβάρα σώζοι το πυροβολικό», ο άγιος γεώργιος το σύμπαν όλο. Πίνακες ανακοινώσεων, προχειροκολλημένα κολλάζ από βαριεστημένο φαντάρο Έλληνα Στρατιώτη, καθαρεύουσα, ομοιομορφία, «κάνω λάθος που βρίσκομαι εδώ –τώρα μάλλον είναι αργά». Όχι, τελικά, δε μυρίζει καν θάνατο το στρατόπεδο, ακόμα κι η φύση που το περικλείει, δε μυρίζει τίποτα. Τίποτα.

Εκπαίδευση

Χέρια, στολές, σώματα, υποταγή, στρατιωτικός κανονισμός. Ομοιομορφία και παλμός. Σφιχτές αρβύλες, κορδόνια μέσα, κουμπιά κουμπωμένα, κρεβάτια τεντωμένα, καλοστημένος μπερές. «Έεεενα Δύο… Εν-δυο, εν-δυο, εν-δυο, Ένα. Α-ριστερό. Γκραπ!» Υποταγή σωμάτων και νοήσεων. Κλίση στις ίδιες μοίρες, κοιτάζεις τη σημαία, δεν την αποχωρίζεσαι, μήτε την εγκαταλείπεις. Είσαι πιστός και φιλότιμος. Μέχρι τελευταίας ρανίδος. Μέτρημα βημάτων, 4 πριν, 2 μετά, εγρήγορση, «ξυπνάτε ρε! τί κοιμάστε;», μυϊκός συντονισμός, βέλκρο με σηματάκια, επιδιορθωτική βενζινόκολλα, μπρελόκ με αποτυχημένους θυρεούς και «πυροβολητά θυμήσου: είμαι, γνωρίζω, κάνω», Ταυτότητα Αναγνώρισης Πτώματος ή, στην αργκό, νεκροτάμπελο, παραλλαγή πάνω και κάτω επιμελημένη από τον ίδιο βιοτέχνη, διαφορετικά θλίψη και τύψεις από τυχόν ανομοιομορφία. Οι τσέπες μου είναι τσαλακωμένες ή/και παραγεμισμένες. Ο στρατονόμος με κακοκοίταξε γιατί δεν τον χαιρέτησα.

Ενδιάμεσος χρόνος

Μωρομάντιλα, τούρκικες τουαλέτες κατέκτησαν το έθνος, υγιεινιστές φρικαρισμένοι, αντικουνουπικά, αντιβακτηριδιακά μπουκαλάκια, μαντιλάκια ποτισμένα με οινόπνευμα, σκόνη στις μάλλινες κουβέρτες, φοριαμοί, λουκέτα, νεσεσέρ, ρουτίνα ξυρίσματος, ξυράφι, άφτερ σέηβ, αποσμητικό μασχάλης, αφρόλουτρο, σαπουνοθήκη, ωτοασπίδες, «δροσερό» νερό, πόρτα τουαλέτας ως tabula rasa της κοινωνικής ζωής. Κι άλλη ρουτίνα κι άλλα λουκέτα, απόδραση από τις ορέξεις του μάγειρα, θαλπωρή στην Οικογένεια Στεργίου, ΑΤΜ αναψυκτικών, σουβλάκια ή πίτσες στην πύλη. Κινητό τηλέφωνο, κινητό τηλέφωνο, κινητό τηλέφωνο.

Ζωή, όχι επιβίωση

ρολόι……….ρολόι………………………ρολόι………..σήμερα το κοίταξα 17 φορές το γαμημένο………καληνύχτα ρε….μαλάκες…πουστόνεα…έλα ρε μαλάκα για λέγε…….μουνί….μουνάρα ρε σε λέω……αεροτομή στο σμαρτ ρε μαλάκα…….σκάσε ρε πούστη………….πάλι έκλασες;…………..ωχ, όχι γερμανικό πάλι…..

και μετά

δουλειά……δουλειά..δουλειά……γαμώτο..μήπως……δεν έπρεπε να δηλώσω πτυχία….άμισθη εργασία εξειδικευμένων εργατών……….με επίβλεψη από ανειδίκευτα ανώτερα στρατιωτικά στελέχη……..συνδυασμός που σκοτώνει……………………κόκκινα μάτια…..ο χρόνος τελειώνει…..τα deadlines μ’ ακολούθησαν στο στρατό….δε θα μ’ αφήσουν ποτέ…

Η μέρα ‘κείνη δε θα αργήσει

όχι άλλες πρωινές αναφορές, όχι άλλη δουλειά, όχι άλλη σύνταξη διοικητικών εγγράφων, όχι άλλα κεφαλαία, όχι άλλες υπογραφές, όχι άλλα «μάλιστα, κύριε λοχαγέ», όχι άλλες καλημέρες, όχι άλλες τυπικότητες, όχι άλλες προβλεπόμενες ενέργειες, διαδικασίες ασφάλειας, όπλα, σώματα, ενδυμασίες, όχι σε όλα τα παραπάνω, όχι πια… τέλος.

Advertisements

~ από root στο 5 Ιανουαρίου, 2013.

3 Σχόλια to “Διακοπές στο χακί: η στρατιωτική κουλτούρα”

  1. Αγαπητέ αρθρογράφε,
    πριν 3 μήνες έκοψα την αναβολή μου. σε μια βδομάδα θα πάω να πάρω το φύλλο πορείας μου. 14 Μαιου παρουσιάζομαι στη Θήβα. Ειμαι λίγο αγχωμένος και σκεπτικός για το τι θα συναντήσω μπαίνοντας κ εγώ στον στρατό. Πέρνω γνώμες από φίλους και γνωστούς που έχουν ήδη μπει, και πολλοί από αυτούς έχουν ήδη απολυθεί. Ο καθένας έχει τις δικές του εμπειρίες αλλά όλοι καταλήγουν «θα έχεις να θυμάσει ωραία πράγματα από το στρατό». Διαβάζοντας τις δικές σου εμπειρίες συνειδητοποιώ ότι μάλλον περιτριγυρίζομαι από γιοτάδες (τον όρο αυτό μου τον εξήγησαν οι φίλοι μου, εγώ δεν ήξερα τι σημαίνει). Γιαυτο το λόγο θα ήθελα να σε παρακαλέσω, να μου αφηγηθείς κάποιες ιστορίες από το στρατό για να είμαι ψυχολογικά προετοιμασμένος για τα χειρότερα. Φαντάζομαι ότι υπηρέτησες σε κάποιο απόμερο, σκληροπυρηνικό στρατόπεδο της παραμεθωρίου, ίσως να έχεισ πολημήσει και με τον εχθρό και να μην το αναφέρεις για να μην μασ τρομάξεις. Φαντάζομαι επίσης, ότι η επανένταξη σου στην πολιτική ζωή πρέπει να ήταν πολύ βίαιη, δεν ξέρω αν έχεις κατορθώσει να εγκληματιστείς πλήρως ακόμη. Σίγουρα η απομόνωση του στρατού είναι κάτι άσχημο, που έσυ γνωρίζεις καλύτερα από όλους
    Αυτές είναι οι πρώτες σκέψεις που μου έρχονται διαβάζοντας τις εμπειρίες σου. Μακάρι να είμαι κ εγώ τόσο κομάντο όσο εσύ και να κατορθώσω να ανταπεξέλθω….

    Με θαυμασμό,
    Δ

    (ΥΓ. οι εμπειρίες σου με βοηθάνε να πάρω αναβολή)

  2. Κλαίω ρε… Κλαίω…

    Καταρχάς, μη με ξαναπείς αρθρογράφο, αφού ξέρεις, βαθιά μέσα σου, ότι θα είμαι για πάντα στρατιώτης.

    Μπορεί να μην ξέρω πώς θα πάρεις αναβολή στα σίγουρα, αλλά θα σου πω κάθε μυστικό επιβίωσης που η πολυβάσανη θητεία μου –ανάμεσα σε γεράκια, φίδια και διάφορα άλλα, απειλητικά για τον άνθρωπο, είδη πανίδας– μου δίδαξε.

    Έχω βέβαια κι ένα φίλο που υπηρέτησε ταυτόχρονα με εμένα σε ένα ανεμοδαρμένο κεφαλονήσι κάνοντας μπάνια τη στιγμή που άλλοι –τελικά θα το αποκαλύψω– τα βάζανε με τον εχθρό, με χαλασμένα aircondition κι άλλα τέτοια σημεία και τέρατα. Ίσως, λοιπόν, σου τον γνωρίσω για να τα πείτε πρώτα, γιατί αν υπήρχε κάποια πιθανότητα να με πετύχεις διαθέσιμο τότε που είχα μια μικρή, τόση δα, εικονική έστω, σαρδελίτσα, τώρα που είμαι παρασημοφορημένος δεν έχω διαθεσιμότητα ούτε για τον Α/ΓΕΕΘΑ της Βορείου Κορέας.

    Η ταπεινότητά μου παντοτινά δική σου.

    Άνοιξη του σωτήριου έτους 2013, σύνορα Χολαργού-Παπάγου, οδηγώντας την 32η Ταξιαρχία Εργασίας πίσω από τις γραμμές του εχθρού…

  3. Αγαπητέ στρατιώτη της αρθρογραφίας,
    μου αρκούν οι δικές σου εμπειρίες… ήδη δήλωσα αναβολή και βλέπουμε…
    δεν ξέρω αν θα μπορούσα να αντέξω και άλλες παρόμοιες εμπειρίες, πόσο μάλλον από βατραχάνθρωπο (κρίνοντας από τις ασκήσεις στις κακοτράχαλες παραλίες του ανεμοδαρμένου κεφαλονησίου που ανέφερες).
    Στο μυάλο μου θα είσαι πάντα το ιδανικό, το πρότυπο του έλληνα στρατιώτη, του ατρόμητου και ανίκητου ραμπο…

    Με θαυμασμό
    Δ

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: